Sáng 27-10, Quốc hội tiến hành thảo luận về một số nội dung còn nhiều ý kiến khác nhau của 4 dự thảo luật, bao gồm: Luật Dẫn độ; Luật Chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù; Luật Tương trợ tư pháp về hình sự; Luật Tương trợ tư pháp về dân sự.
Một trong những vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm của các đại biểu quốc hội là nội dung xoay quanh vấn đề giữ người trong trường hợp khẩn cấp trước khi có yêu cầu dẫn độ chính thức. Theo đó, Điều 33 dự thảo Luật Dẫn độ quy định về “giữ người trong trường hợp khẩn cấp trước khi có yêu cầu chính thức về dẫn độ” tách thành 2 trường hợp giữ người trong trường hợp khẩn cấp như sau:
Thứ nhất, trường hợp giữ người trong trường hợp khẩn cấp khi Việt Nam và nước đưa ra yêu cầu cùng là thành viên của điều ước song phương về dẫn độ. Trong trường hợp này, Bộ Công an kiểm tra tính hợp lệ của yêu cầu theo quy định tại điều ước quốc tế đó. Trường hợp yêu cầu hợp lệ, Bộ Công an chuyển ngay yêu cầu cho cơ quan Công an có thẩm quyền tiến hành giữ người. Thời hạn giữ cũng như nội dung yêu cầu được thực hiện theo quy định của điều ước mà các bên đã ký kết.
Trường hợp thứ hai, việc giữ người khi Việt Nam và nước yêu cầu không có điều ước chung về dẫn độ. Thời hạn giữ người trong trường hợp khẩn cấp là 45 ngày kể từ ngày đưa vào cơ sở lưu trú.
Thiếu tướng Vũ Huy Khánh (Đoàn ĐBQH TP.HCM) bày tỏ sự thống nhất với tinh thần của dự thảo nhưng nhấn mạnh cần phải làm rõ thêm về thẩm quyền thực hiện việc giữ người khẩn cấp.
Ông Khánh chỉ ra rằng việc giữ người trong tình huống này là hoạt động đặc thù, nằm ngoài quy định của pháp luật Tố tụng hình sự và Luật Tổ chức Cơ quan điều tra hình sự. Vì đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền con người, ông đề nghị Dự thảo Luật cần làm rõ về thẩm quyền giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với nhóm chức danh trong Công an nhân dân, ví dụ: các cục nghiệp vụ của Bộ Công an, Giám đốc Công an các tỉnh, thành phố, và có thể trưởng phòng nghiệp vụ của công an tỉnh cũng có thể thực hiện được quyền này.
Bên cạnh đó, cần có cơ chế pháp lý để cấp trưởng có thể giao quyền cho cấp phó thực hiện, đồng thời quy định rõ trách nhiệm hoàn toàn của người được giao quyền trước pháp luật và trước người giao quyền.
Về địa điểm giữ người, Dự thảo Luật Dẫn độ quy định nơi giữ người khẩn cấp là cơ sở lưu trú người nước ngoài chờ xuất cảnh theo quy định của pháp luật Việt Nam.
Thiếu tướng Vũ Huy Khánh đánh giá quy định này là “đúng nhưng quá cứng nhắc”. Theo ông, cơ sở lưu trú cho người nước ngoài theo quy định tại Nghị định số 142 năm 2021, chỉ có ở một số khu vực, không phải có ở tất cả các địa phương trên toàn quốc.
“Tình huống cần giữ người khẩn cấp có thể phát sinh ở bất kỳ đâu và cần phải được thực hiện ngay lập tức” thiếu tướng Vũ Huy Khánh trình bày và đề nghị đề xuất thay đổi quy định theo hướng linh hoạt hơn, chỉ cần nêu chung rằng đối tượng này sẽ được giữ tại cơ sở lưu trú theo quy định của pháp luật Việt Nam. Điều này bao gồm cả cơ sở chuyên biệt hiện hành, hoặc trong các tình huống khẩn cấp thì có thể sử dụng các cơ sở lưu trú thích hợp khác. Cơ quan công an cũng chịu trách nhiệm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người bị giữ.
Cuối phiên thảo luận, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng đánh giá các ý kiến đại biểu Khánh nêu rất cụ thể và xác đáng. Ủy ban Pháp luật và Tư pháp sẽ phối hợp với cơ quan chủ trì soạn thảo dự án luật tiếp thu, chỉnh lý nội dung này.